ISSN: 1305-385X
Hakkında: Özel sayılar şeklinde yayınlanır.
|
|
|
Böbrek Hastalıklarında Tarama Testleri
Dr. Hadim AKOĞLU,a Dr. Bülent ALTUNa
aNefroloji BD, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, ANKARA
Böbrek hastalıklarında tarama testlerinin kullanımı erken tanı ve tedavi için oldukça önem taşımaktadır. Böbrek hasarını belirlemeye yönelik öncelikle yapılması gereken testler glomerüler filtrasyon hızının (GFH) hesaplanması ve idrar analizidir. İnulin klerensi GFH ölçümünde altın standarttır. İnulin klerensinin ölçümü maddenin intravenöz infüzyonunu ve idrar toplanmasını gerektirdiğinden klinik uygulamada hem masraflı hem de pratik olmayan bir metoddur. Klinik kullanımda en sık başvurulan yöntemler 24 saatlik kreatinin klerensi veya serum kreatinin konsantrasyonuna dayanmaktadır. Serum kreatinin düzeyleri birçok faktörden etkilendiğinden sadece serum kreatinin konsantrasyonu gözönünde bulundurularak GFH’nı değerlendirmek yanıltıcı olabilmektedir. MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) ve Cockcroft-Gault formülleri serum kreatinin konsantrasyonu ölçümüne dayanan hesaplama formülleridir. Bu formüllerde yaş, cinsiyet ve etnik köken gibi bireysel özelliklere bağlı farklılıklar da dikkate alınmaktadır. Bu nedenle bu formüller GFH hakkında tek başına serum kreatinin konsantrasyonu ölçümüne göre daha doğru ve kesin bilgi vermektedir. 24 saatlik idrar toplanarak yapılan kreatinin klerensi ölçümünün serum kreatinin düzeyine dayanan hesaplama formülleri kadar güvenilir olmadığı gösterilmiştir. Bundan dolayı GFH’nın değerlendirilmesinde serum kreatinin konsantrasyonuna dayanan hesaplama formüllerinin kullanımı önerilmektedir. İdrar sediment incelemesi proteinüri tayini ile birlikte kronik böbrek hastalığının tanısında ve tipinin ayırt edilmesinde oldukça faydalı bir yöntemdir. İdrar protein miktarını ölçmede kullanılan yöntemler yarı-kantitatif ve kantitatif yöntemler olarak guruplandırılabilir. Genel olarak yarı-kantitatif testler tarama amaçlı, kantitatif yöntemler ise proteinürinin takibinde ve tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Tarama testlerinin uygun şekilde kullanımı ile böbrek hastalığı gelişme riski yüksek hasta grupları saptanarak korunmaya yönelik önlemler alınabilmekte, erken evrede saptanan böbrek hastalıklarında da tedavi gecikmeden başlatılabilmektedir.Anahtar Kelimeler: Böbrek hastalıkları, erken tanı , böbrek fonksiyon testleri, glomerüler filtrasyon hızıTurkiye Klinikleri J Int Med Sci 2007, 3(38):8-18
|
|
|
|
|
